Lluís Companys, katalanen alde bizitzen
Bokazio politikoan oinarritu da Lluís Companys i Joveren bizia. Karguz kargu, herri eta nazio mailako legebiltzarretan ibili zen. Botere exekutibo anitzetan ere parte hartu zuen. Alkate, ministro eta president izan zen. Beti ideia errepublikano, katalanista eta sozialak sustatuz.

Ekainaren 21ean jaio zen Tarròs-en (Tornabous udalerria), Urgell-eko eskualdean.

 

Zuzenbidea ikasi zuen Bartzelonako unibertsitatean. Berrezarkuntza krisian, ideia errepublikano, katalanista eta sozialen ondorioz, Solidaritat Catalanaren (1905) sorreran parte hartu zuen. Aste Tragikoan (1909) atxilotu egin zuten eta Unió Federal Nacionalista Republicana (1911) eta Bloc Autonomista Català (1912) taldeetara batu zen.

Partit Republicà Català alderdia sortu eta Bartzelonako hautetsi bilakatu zen. “La Lucha” agerkariko kazetaria izan zen. 

1919ko langileen gatazketan parte hartzeagatik, 1920ko azaroan atxilotu eta Molako gaztelura eraman zuten. Francesc Layret abokatu eta diputatua arduratu zen Companysen defentsaz. Azken honen erailketagatik, Companysek Layreten eserlekua hartzeko hautatu eta 1920an askatu zuten. Berriz hautatu zuten 1923. urtean.

Unió de Rabassaires i Altres Conreadors del Camp de Catalunya (1922ko ekaina) sindikatua sortu eta urte bereko urriaren 15etik aurrera, “La Terra. Revista Popular Agrària” astekaria zuzendu zuen.

Miguel Primo de Riveraren diktaduran, Unió de Rabassaires taldeko defentsa abokatua izan zen Companys. Oposizio politikoan parte hartu zuen.  

Martxoa: Partit Republicá Català alderdiaren izenean, Conferència d`Esquerres hitzaldian parte hartu zuen. Bertan sortu zen Esquerra Republicana de Catalunya alderdia.

Apirila: Apirilak 12ko hauteskundeetan Bartzelonako zinegotzi hautatu zuten. 14an, alkatetza hartu eta errepublika aldarrikatu zuen Katalunian. 16an, Bartzelonako gobernadore zibil izendatu zuten.

Ekaina: Gorteetako diputatu hautatu zuten Bartzelonako probintziatik eta Esquerrako taldearen burua izan zen. Aktiboki parte hartu zuen Errepublikako konstituzioaren eraketan eta Núriako Estatutuan. 1931ko azarorik 1934ko urtarrilera “La Humanitat” egunkariko zuzendaria izan zen, ERC barnean. 

1932ko azaroaren 20an, Kataluniako Parlament-eko diputatu hautatu zuten, Sabadell ordezkatuz eta abenduaren 19an, Parlament-eko President bilakatu zen. 

Ekainaren 12an Itsas ministro izendatu zuten eta Parlament-eko lehendakaritza utzi zuen.

Azaroa: Eskuindarrek (CEDA eta Partit Republicà Radical) garaituriko lege-hauteskundeetan, Bartzelonako diputatu hautatu zuten. 

Abendua: 1933ko abenduan, Fancesc Macià hil eta Kataluniako President izendatu zuten. 1934ko urtarrilaren 1ean jaso zuen izendapena eta kontzentrazio gobernua eratu zuen, exekutiboaren egonkortasuna sustatzeko.

Apirila: Laborantza kontratuen legea aurkeztu zuen Parlament-an. Ekainaren 8an, Berme Konstituzionalen Auzitegiak konstituzioaren aurkakotzat jo zuen legea eta lau egun beranduago zuzenketarik gabe bozkatu zen. 

Urriak 6: Companysek Espainiako Errepublika Federal barneko Kataluniako Estatua aldarrikatu zuen, Lerrouxen gobernuan CEDAko ministroak sartu zituelako eta PSOE, UGT eta CNTk sustaturiko estatu grebagatik. 30 urteko espetxe zigorra jaso eta Puerto de Santa Maríako espetxera urrunarazi zuten.

Otsaila – Martxoa: 1936ko otsailaren 16ko hauteskunde orokorretan, Companys diputatu hautatu zuten. Fronte Popularraren gobernuak indultua eman eta Generalitateko presidentetzara itzuli zen. 

Uztailak 18 – 19: Gogor egin zuen lan Estatu kolpeak arrakastarik izan ez zezan Bartzelona eta Katalunian. Errepublikarekiko leialak ziren indar militar eta zibil armatuekin bat egin zuen.

Uztaila – Iraila: Indar anarkosindikalismoaren presioagatik, Milizia Antifaxisten Batzordea (Uztailak 21) sortu eta irailetik aurrera anarkistak gobernura batu ziren. 

Maiatza: Govern barnean banaketa egon zen: albo batetik ERC eta PESUC, bestetik CNT – FAI eta POUM. Gatazka armatuen ondorioz, anarkistek gobernua utzi eta POUM desagertu zen.

Urria: Banaketaren ondorioz, Gobernu zentralak Generalitat-eko konpetentziak hartu eta Bartzelonan ezarri zen. 

Otsailak 5: Errebeldeek Katalunia okupatu ahala, Companysen erbesteratzea hasi zen. Lehenbizi, Perpinyan-en. Parisen, nazien okupazioa heldu arte, eta Le Baule-les-Pins-en (Bretainia) azkenik.

 

Abuztua: Abuztuaren 13an, polizia militarrak eta Pedro Urraca agenteak Companys atxilotu zuten. Abuztuaren 29an, autoritate frankisten esku utzi zuten, irungo Avenida zubian.

Urria: Madrilen torturatua izan ostean, Bartzelonara bidali zuten Gerra Kontseilua burutzeko. Urriaren 14an epaitu eta heriotza zigorra ezarri zioten, matxinada militarrera batzeagatik. Urriaren 15ean fusilatu zuten Montjuïc-eko gazteluan.

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp